Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.

Яке аз маъноҳои калимаи "муслим", яъне мусулмон ин аст, ки ӯ ба ҳама фармону авомири Худо ва Расулаш (саллалоҳу алайҳи ва саллам) сари таслим фуруд оварда, онҳоро бе ҳеҷ чуну чаро ва саркашиву инод мепазираду ба адои онҳо мепардозад. Тамоми ибодатҳо, монанди рӯзаву намозу ҳаҷҷу закот ва ғайра дар дини поки Ислом тавқифиянд, яъне ин ки онҳоро ҳамчунон ки дар шариати исломӣ омадаанд ва Фиристодаи Худо (саллалоҳу алайҳи ва саллам) ба иҷрои онҳо фармуда ва анҷом дода, анҷом медиҳанд, бе он ки дар ададу чигунагиву шаклу вақту муддати ин ибодатҳо тағйироте ворид кунанду чизе дар онҳо биафзоянд ва ё чизе кам кунанд. Масалан, агар аз ҳамин нуқтаи назар ба намозҳо чашм андозем, мебинем, ки намози фарзи бомдод ду ракъат намозҳои пешину асру хуфтан чаҳор ракъат ва намози шом се ракъат аст. Ва ё намози хусуф ва кусуф дар ҳар қиёме ду ракъатӣ дорад. Гоҳе ин гуна саволҳо аз васвасаи шайтонанд, ки мехоҳад дар дили муъмину мусулмон шакку шубҳа афганад ва ӯро ба корҳое саргарм созад, ки суде надоранд, балки ӯро ба саҳлангорӣ ва тарк кардани онҳо водор месозанд. Чун мо бандагони Худои таоло ҳастему ӯ Офаридгору Парвардигору маъбуди шоистаи ибодат аст, ки ҳар чӣ мехоҳад, мефармояд ва аз ҳар чӣ хоҳад, моро манъ мекунад ва чизеро хоҳад, ҳалол мегардонад ва чизеро хоҳад, ҳаром месозад ва касеро хоҳад, зинда мегардонад ва касеро хоҳад мемиронад ва касеро хоҳад донишу дороиву фарзанду обрӯ медиҳад ва ҳар киро хоҳад аз онҳо маҳрум менамояд ва худ ӯ дар китоби гаронмояаш гуфта аст:

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.

Ва алайкассалому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ!
Аввалан, ин нуктаро мехоҳам ёдовар шавам, ки аз паси ҳамаи пайравони мазҳабҳои аҳли суннат ва ҷамоат намоз хондан равост. Умуман, аз паси ҳама шахси мусулмон намоз гузоридан равост, агарчи он шахс фосиқу гунаҳгор бошад, модом ки ӯ кофир ё муртад нашуда бошад, зеро бадкории ӯ ё фосиқияш бар зарари ӯст, на бар зарари намозгузороне ки ба ӯ иқтидо мекунанд...
Чуноне ки худ дар саволат гуфтаӣ, ҳама мазҳабҳо ба қадри имкон аз суханони Паёмбари Ислом (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) гирифтаанд, вале яке ҳадиси заифро далел гирифта ва дигаре саҳиҳро ва ҳама Имомони мазҳабҳои чаҳоргонаи аҳли суннат ва ҷамоат (раҳмати Худо бар онҳо бод) ин қавлро гуфтааанд:

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.
Ва алайкас-салому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ!

Ташаккури зиёд барои боварӣ ва кӯшиш дар роҳи донистани ҳақ ва омӯхтани дини поки Ислом. Худованди таоло моро ва шуморо дар ҳама корҳое ки барои хушнудии ӯ ҳастанд, муваффақ созад ва аз корҳое ки дар норизогӣ ва хашми ӯянд, дур гардонаду роҳҳои даромадани биҳишро бароямон осон намояд!

Ислом барои паймудани роҳи ҳақ роҳи ҳамвору рӯшанро муайян карда аст, ки ҳар кӣ онро паймояд, аз дарахтони пурсамари сояафганаш ва аз обҳои гуворои ҷӯйҳояш баҳра мебараду аз хавфу газанд осуда меёбаду ба хушнудии Худои меҳрубон ноил мешаваду ба сарманзили умеди худ мерасад, вале дар баробари ин роҳи рост роҳҳои гуногуни кажжи шайтонӣ вуҷуд доранд, ки шайтон онҳоро дар назари роҳгузарони кӯи зиндагӣ меорояду онҳоро бо ҳар василае ба сӯи онҳо мехонад, то аз тариқи наҷот яксӯяшон гардонаду аз роҳи ҳақ гумроҳашон созад. Аз ин рӯ, мусулмони зираки ҳушманд ҳар кори худро дар мизони Ислом месанҷад, ки оё он бо меъёрҳои шаръӣ баробар аст ё на? Оё дар Қуръон ва гуфтори Паёмбар (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) далеле барои ин кор омад аст? Бисёре аз мусулмонон, дар ин замон, василаҳои гуногунро барои дафъи зиёну ҷалби манфиат ба кор мебаранд, вале онҳоро дар тарозуи шариат барнамекашанд ва аз ин хотир ба ширку ҳаром ва дигар корҳои нораво меуфтанд. Ва аз корҳое ки мусулмонон ба он мубтало шудаанд, ин тӯмор аст.

"Тӯмор" аз рӯи луғат, як намуди хати арабист ва дар забони тоҷикии адабӣ навиштаи лӯлакардаро гӯянд, аммо имрӯз коғазеро гӯянд, ки ҷодугарон дар он ҳар гуна оят ё дуо ё тилисмро барои ҷалби манфиате ва дур кардани зараре менависанд, сипас онро дар матое ё чарме ғилофбандӣ мекунанду онро дар гардан ё дар бозу ҳамоил мекунад ва ё дар либос медӯзанд ва ё дар мошину дар хонаҳо мегузоранд. Тӯмор чандин навъ дорад, қайтарма ва таштоб низ аз навъҳои тӯморанд. Ҳамчунин, Қуръонҳои кӯчакҳаҷм, порчаҳои оҳанину арзизину мисину нуқрагину заррини оятнигор (оятнавишта) ва чӯбин, устухон, риштаҳои гиреҳдор, мӯҳра ки бо нияти ҷалби хайр ва дур кардани офатҳо бар гардан овехта мешавад ба ҳамин гурӯҳи тӯмор дохил мешаванд. Ва корҳои зерин низ ба ҳамин гурӯҳ дохил мешаванд:

"Қайтарма" калимаи ӯзбакист, маънояш рад ё дафъ аст ва ғолибан қайтармаро барои радди ҷодугарӣ ё чашмкунӣ истифода мебаранд.

"Таштоб" варақи навиштаест ки онро дар об тар мекунанд, чун ранги варақа бо об олуда мешавад, он оби ранголударо менӯшанд.

Баъзе корҳои ширкӣ, ки мардуми авом анҷом медиҳанд ва дар он ҳукми тӯмору таъвиз (афсун, дардамидан ба касе бо афсуну дуо) ва овехтани мӯҳраҳо дар гардан:

а) Овехтаниҳо, ончи ки монанди тӯмор дар гардан, бозу ё дар дигар мавзеи ҷисму либос овехта мешавад. Пайғамбари Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) гуфта аст:

مَنْ عَلَّقَ تَمِيمَةً فَقَدْ أَشْرَكَ [1]

Ҳар кӣ таъвиз ё тӯморе овезон кунад, ба дурустӣ, ки ширк оварда аст.

Ва дар "Саҳиҳ"- Бухорӣ омада аст, ки

أَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَسُولًا أَنْ لَا يَبْقَيَنَّ فِي رَقَبَةِ بَعِيرٍ قِلَادَةٌ مِنْ وَتَرٍ أَوْ قِلَادَةٌ إِلَّا قُطِعَتْ[2]

Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) (дар баъзе сафарҳояш) пайке фиристод, ки бар гардани шутурҳо гарданбанде аз зеҳи камон (, ки барои дафъи чашм мебастанд,) ё гарданбанде боқӣ намонад, магар ки канда шавад.

Ба қабили чизҳои овехтанӣ ба гурӯҳи тӯмор инҳо дохил мешаванд:

1) Вадъа; [3] Ин муҳраи сафедест, ки аз баҳр берун оварда мешавад ва дар гардани кӯдакон ва ғайри онон барои дафъи чашм баста мешавад.

2) Дандони нештар; Он аз чаҳор дандони бузурги пешини даррандагон аст, ки гирифта барои дафъи чашм овехта мешавад.

3) Ҳалқа; Онро барои дафъи чашм ва ё бозудард мепӯшанд.

4) Чашми гург; Чун гург бимирад, чашмашро гирифта бар кӯдакон ва бар монанди онон ба ин боварӣ овезон мекунанд, ки ҷин аз он чашм мегурезад.

5) Ришта; Онро бештар бар шахси табзада меовезанд ва аз рӯи эътиқоди худ бар он гиреҳҳо мебанданд ва онро баҳри талаби шифо бар даст ё гардани шахси табоварда мебанданд.

6) Андоме аз андомҳои уқоб; Монанди устухон ва монанди он. Онро мӯҳра мекунанду бар кӯдакон мебанданд ва даъво мекунанд, ки он чашми бадро рад мекунад.

7) Зеҳи камон; Дар рӯзгори ҷоҳилият чун зеҳи камон аз камон берун мешуд, онро мегирифтанд ва барои дафъи чашм бар гардани кӯдакон меовехтандаш.

8) Тамима[4]; Ва он чизест, ки (монанди мӯҳра ва тӯмору таъвиз) барои чашм бар гардани кӯдакон меовезандаш ва ҳукмаш монанди ҳукми чизҳои овехтании дигар аст, яксон аст, ки дар он навиштае бошад ва ё на, магар ки он навишта танҳо аз оятҳои қуръонӣ ва дуоҳои набавӣ бошад, зеро бархе саҳобагон онро раво донистаанд ва бархе манъаш намудаанд ва аз ин кор дур шудан ба эҳтиёт наздиктар аст.

б) Афсунхонӣ;

Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) гуфта аст:

إِنَّ الّرُقَى وَالَّتمَائِمَ وَالتَّوَلَةَ شِرْكٌ [5]

Ҳароина, афсунхонӣ (бо дуоҳои ғайришаръӣ) ва тӯмор ва тавала[6] ширканд.

Тавала (تَوَلَةٌ) ҷодуест, ки онро ба ин иддио мекунанд, ки гӯё он занро ба сӯи шавҳараш ва мардро ба сӯи занаш маҳбуб месозад. Ва афсунхонии зикршуда дар ҳадис ба маънои афсунхонии мамнӯъ маънидод шуда аст.

Овехтани наъли асп ё хар дар мошин ва дарвозаи хонаҳо ё дар ҷойҳои баланду чашмрас, овехтани муҳраи чашмии сафеду сиёҳ барои дафъи чашм.

Бештари ин корҳои дар боло ёдшуда аз ширки хурданд, аммо агар банда бар ин чизҳо эътимод кунад, чуноне ки ба он боварӣ намояд ва нафъу зарарро ба он нисбат диҳад, дар ин сурат, ширки бузург ҳисоб мешавад, (аз ширк ба Худо паноҳ мебарем), зеро дар ин ҳолат ӯ ба ғайри Худои азза ва ҷалла таваккул мекунад ва ба ғайри ӯ паноҳ металабад. Дар инҷо мисолҳои ин гуна корҳоро зикр менамоем:

Ва дар суннат ҳадисҳое омадаанд, ки ба раво будани таъвиз далолат мекунанд, аммо ба се шарти зерин;

1) Ин ки он таъвизу дуоҳо аз Китоби Худо ва гуфтори Паёмбар (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) гирифта шуда бошанд, чунончи сухани ӯ дар "Саҳиҳ"-и Муслим омада аст, ки

جَاءَ آلُ عَمْرِو بْنِ حَزْمٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ كَانَتْ عِنْدَنَا رُقْيَةٌ نَرْقِي بِهَا مِنْ الْعَقْرَبِ وَإِنَّكَ نَهَيْتَ عَنْ الرُّقَى فَعَرَضُوهَا عَلَيْهِ فَقَالَ مَا أَرَى بَأْسًا مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَنْفَعَ أَخَاهُ فَلْيَنْفَعْهُ [7]

Хонадони Амр ибни Ҳазм назди фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) омаданд, ба ӯ гуфтанд: Эй Фиристодаи Худо, мо дуое доштем, ки бо он аз зиёни каждумон афсунхонӣ мекардем ва ту аз афсунхонӣ наҳй кардаӣ. Он афсунро ба ӯ (ба Пайғамбар) намуданд, онгоҳ Паёмбар (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) гуфт: Ҳеҷ боке дар он намебинам, ҳар кӣ аз шумо тавонад, ки бародари мусулмонашро нафъ расонад, пас бикунад (, яъне нафъ бирасонад). Ва боз дар он, яъне дар "Саҳиҳ"-и Муслим омада аст:

لَا بَأْسَ بِالرُّقَى مَا لَمْ يَكُنْ فِيهِ شِرْكٌ [8]

Дар таъвиз хондан боке нест, модом ки дар он ширке набошад.

Ва чун ӯ ба дидани беморе мерафт, барояш дуо мехонд ва дар ин бора дар "Саҳиҳ"-и Бухорӣ ва китобҳои дигари ҳадис зикрҳои бисёр аст, монанди

اللَّهُمَّ رَبَّ النَّاسِ مُذْهِبَ الْبَاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شَافِيَ إِلَّا أَنْتَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا [9]

Худоё, эй Парвардигори мардум, эй барандаи сахтӣ ва дард, дармон бахш, ки Дармонбахш туӣ, дармонбахше нест, магар ту, дармоне бахш, ки бемориеро вонагузорад.

Ва дар "Саҳиҳ"-и Муслим омада аст:

رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرُّقْيَةِ مِنْ الْعَيْنِ وَالْحُمَةِ وَالنَّمْلَةِ [10]

Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бод) афсуну таъвизро (бо хондани дуо ва зикрҳои шаръӣ) барои дафъи чашмкунӣ ва заҳри ҷонварон ва реши паҳлу[11] иҷозат дод.

Ҳума (حُمَةٌِ) газидаи ҷонварони заҳрдор, монанди мору каждум ва ғайраро меноманд ва намла (نَمْلَةٌ) захмҳое ҳастанд, ки дар паҳлу пайдо мешаванд.

2) Афсун бояд ба забони арабӣ ва лафзҳояш маҳфуз ва маонияш фаҳмо бошанд ва тағйир додани он ба забони дигар раво нест, зеро дар ин кор барои шайтон фурсати муносибе пайдо мешавад, то мардумро дар ширку куфр афганад, азбаски онҳо чизеро ба забон меоваранд, ки маънояшро дарк намекунанд.

3) Боварӣ дошта бошанд, ки афсуну таъвиз сабабе аз асбоб аст, ки таъсире надорад, магар ба хости Худои таоло ва ин ки дар зоти ҳамон афсун ё таъвиз эътиқод набанданд.

Агар дуо хондану азоим ва ғайра бо истиоза бурдан ба ҷинниён ва авлиёву мазору дигар чизҳо бошад, ширк аст.

Якум: Аз рӯи суханони Худои таоло:

وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يَمْسَسْكَ بِخَيْرٍ فَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدُيرٌ

Агар Худо ба ту зараре бирасонад, ҳеҷ кас ҷуз ӯ дафъаш натавонад кард ва агар ба ту хайре бирасонад, пас ӯ бар ҳар коре тавоност! (Сураи Анъом; 17)

Аллоҳ боз ба ҳамин маъно фармуда аст:

وَإِن يَمْسَسْكَ اللّهُ بِضُرٍّ فَلاَ كَاشِفَ لَهُ إِلاَّ هُوَ وَإِن يُرِدْكَ بِخَيْرٍ فَلاَ رَآدَّ لِفَضْلِهِ يُصَيبُ بِهِ مَن يَشَاء مِنْ عِبَادِهِ وَهُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ

Ва агар Худо ба ту зиёне бирасонад, ҷуз ӯ касе дафъи он натавонад кард ва агар барои ту хайре бихоҳад, ҳеҷ кас фазли ӯро бознатавонад дошт. Фазли худро ба ҳар касе аз бандагонаш ки бихоҳад, мерасонад ва ӯ омурзандаву меҳрубон аст! (Сураи Юнус; 107)

Боз гуфта аст:

وَمَا بِكُم مِّن نِّعْمَةٍ فَمِنَ اللّهِ ثُمَّ إِذَا مَسَّكُمُ الضُّرُّ فَإِلَيْهِ تَجْأَرُونَ

Ҳар неъмате ки шуморост, аз ҷониби Аллоҳ аст ва чун сахтие ба шумо бирасад, ба сӯи ӯ зорӣ мекунед. (Сураи Наҳл; 53)

Дуввум: Далелҳои ҳаром будани он аз суннати Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам):

Абдуллоҳ ибни Масъуд (Худо аз ӯ хушнуд бод) бар зане (аз занони хонадонаш) ворид шуд ва бар ӯ мӯҳраҳоеро дид, ки барои виқоят аз сурхбода[12] овехта буд. Онгоҳ Абдуллоҳ он мӯҳраҳоро бо дуруштӣ пора-пора карду гуфт: Хонадони Абдуллоҳ аз ширк кардан бениёз аст (, яъне ба ширк эҳтиёҷ надорад). Аз ончи ки аз Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар ёд дорем, ин аст:

إِنَّ الّرُقَى وَالَّتمَائِمَ وَالتَّوَلَةَ شِرْكٌ [13]

Ҳароина, афсунхонӣ ва тӯмор ва тавала[14] ширканд.

("Ас-силсилату-с-саҳиҳа"-и Албонӣ; 331, ҳадиси саҳеҳ аст.)

Аз Исо писари Абдурраҳмон ривоят аст, ки гуфт: Бар Абдуллоҳ ибни Укайм даромадем, то ӯро беморбинӣ кунем, дар ҳоле ки ӯ бемор буд, (Абдуллоҳ ибни Укайм ба бемории сурхбода гирифтор буд.) гуфтем: Агар (дар гарданат барои дафъи бемории сурхбода) ягон чиз (мисли тамимаву тӯмор) меовехтӣ (, беҳтар буд)? Гуфт: Оё чизе овезон кунам ва Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) гуфта аст:

مَنْ تَعَلَّقَ شَيْئاً وُكِلَ إِلَيْهِ

Ҳар кӣ чизе (бар гардан) овезон кунад, ба он чиз супорида шавад. (Муснад-и Имом Аҳмад; 4/310, Тирмизӣ; 2072, Донишманди ҳадис Шуайб Арноут дар таълиқоташ ба "Муснад"-и Имом Аҳмад онро ҳадиси ҳасан лиғайриҳи номида аст.)

Аз Уқба писари Омир ба тариқи марфӯъ ривоят аст, ки гуфта:

مَنْ تَعَلَّقَ تَمِيمَةً فَلَا أَتَمَّ اللَّهُ لَهُ وَمَنْ تَعَلَّقَ وَدَعَةً فَلَا وَدَعَ اللَّهُ لَهُ

Ҳар кӣ тамима овезон кунад, Худо барояш (ҳеҷ корро) тамом накунад ва ҳар кӣ вадаъа овезон кунад, Худо барояш чизе нагузорад! (Аҳмад; 4/154 ва онро Шайх Албонӣ дар "Саҳиҳ"-аш зери рақами 2014 саҳеҳ номида аст.)

Аз Зайнаб зани Абдуллоҳ ибни Масъуд ривоят аст, ки Абдуллоҳ ибни Масъуд гуфт:

سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ الرُّقَى وَالتَّمَائِمَ وَالتِّوَلَةَ شِرْكٌ قَالَتْ قُلْتُ لِمَ تَقُولُ هَذَا وَاللَّهِ لَقَدْ كَانَتْ عَيْنِي تَقْذِفُ وَكُنْتُ أَخْتَلِفُ إِلَى فُلَانٍ الْيَهُودِيِّ يَرْقِينِي فَإِذَا رَقَانِي سَكَنَتْ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ إِنَّمَا ذَاكَ عَمَلُ الشَّيْطَانِ كَانَ يَنْخُسُهَا بِيَدِهِ فَإِذَا رَقَاهَا كَفَّ عَنْهَا إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكِ أَنْ تَقُولِي كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَذْهِبْ الْبَأْسَ رَبَّ النَّاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا

Фиристодаи Худоро (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) шунидам, ки мегуфт, ки таъвиз бо дуоҳои ғайримашрӯъ ва тамима (тӯмор) ва ҷодуи барои гарм кардани зану шавҳар ширк аст. Зайнаб гуфт: Ба ӯ, ба Абдуллоҳ гуфтам: Чаро чунин мегӯӣ? Ба Худо савганд, ки аз чашмам обу чирк мерехт ва ба назди фалон яҳудӣ рафту омад мекардам ва ӯро маро афсун мехонд. Чун афсунам мехонд, чашмам таскин меёфт. Абдуллоҳ гуфт: Ҷуз ин нест, ки ин кори шайтон аст, ки бо ангушти дасташ ҳамин гуна ба чашмат сих мезад ва чун яҳудӣ онро афсун мехонд, даст аз он бозмедошт. Ҷуз ин нест, ки бароят ҳамин басанда буд, ки ҳамчуноне мегуфтӣ, ки Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) мегуфт:

أَذْهِبْ الْبَأْسَ رَبَّ النَّاسِ اشْفِ أَنْتَ الشَّافِي لَا شِفَاءَ إِلَّا شِفَاؤُكَ شِفَاءً لَا يُغَادِرُ سَقَمًا

Эй Парвардигори мардум, дардро бибар, ва шифо бахш, ки Дармонбахш туӣ, шифое нест, магар шифои ту, шифое бахш, ки дардеро вонагузорад! (Абудовуд; 3883, Ибни Моҷа; 3530 ва онро Шайх Албонӣ дар китоби "Ас-силсилату-с-саҳеҳа"; 331 ва 2972 ҳадиси саҳеҳ гуфта аст.)

Аз Уқба ибни Омири Ҷуҳанӣ ривоят аст:

أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقْبَلَ إِلَيْهِ رَهْطٌ فَبَايَعَ تِسْعَةً وَأَمْسَكَ عَنْ وَاحِدٍ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايَعْتَ تِسْعَةً وَتَرَكْتَ هَذَا قَالَ إِنَّ عَلَيْهِ تَمِيمَةً فَأَدْخَلَ يَدَهُ فَقَطَعَهَا فَبَايَعَهُ وَقَالَ مَنْ عَلَّقَ تَمِيمَةً فَقَدْ أَشْرَكَ

Ки Фиристодаи Худоро (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) даҳ нафар наздаш омаданд, онгоҳ нӯҳ нафарро байъат кард ва аз якеи онҳо даст боздошт. Онгоҳ гуфтанд: Эй Фиристодаи Худо (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) нӯҳ нафарро байъат кардиву ин мардро тарк кардӣ. Гуфт: Бар гардани ӯ тамима (тӯмор) аст. Пас ӯ (, яъне Фиристодаи Худо) даст дароз карду он тамимаро пора карду ӯро байъат намуд ва гуфт: Ҳар кӣ тамима овезад, ба дурустӣ, ки ширк карда аст. (Аҳмад; 16969 ва онро Шайх Албонӣ дар китоби "Ас-силсилату-с-саҳеҳа"; 492 ҳадиси саҳеҳ гуфта аст.)

Аввалан, назди ҷодугарони тӯморнавис ва фолбинону фолгӯёну мунаҷҷимону пешбинону коҳинону ғайбгӯёну шӯъбадабозону афсунгарону даҷҷолон рафтан раво нест, зеро дар ҳадисҳои набавӣ омада аст, ки ҳар кӣ пеши онҳо равад, то аз онҳо чизе пурсад, чиҳил рӯз намозҳояш қабул намешаванд:

مَنْ أَتَى عَرَّافًا فَسَأَلَهُ عَنْ شَيْءٍ لَمْ تُقْبَلْ لَهُ صَلَاةٌ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً [15]

Ҳар касе ки назди фолбин раваду ӯро аз чизе пурсад, чиҳил шаб намозе аз ӯ пазируфта нашавад.

Ва ҳар кӣ пеши онҳо раваду суханонашонро тасдиқ кунад, ки онҳо ғайбро медонанду зиёнро дур мекунанд ва некиву манфиатро ҷалб месозанд, кофир мешавад:

مَنْ أَتَى كَاهِنًا أَوْ عَرَّافًا فَصَدَّقَهُ بِمَا يَقُولُ فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ [16]

Ҳар кӣ назди ғайбгӯ ё фолбин раваду ӯро дар ончи мегӯяд тасдиқ намояд, ба дурустӣ, ки ба ончи ки ба Муҳаммад (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) фуруд омада куфр оварда аст.

Ва дар ҳадиси дигар омада аст:

مَنْ أَتَى عَرَّافًا أَوْ سَاحِراً أَوْ كَاهِنًا يُؤْمِنُ بِمَا يَقُولُ فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ [17]

Ҳар кӣ назди фолбине ё ҷодугаре ё ғайбгӯе равад, дар ҳоле ки ба ончи ки ӯ мегӯяд, бовар дорад, ба дурустӣ, ки ба ончи ки ба Муҳаммад (дуруду паёми Худо бар ӯ бад) фуруд омада куфр оварда аст.

Дуввум, агар тӯмор агар аз тилисму нақшаҳои номафҳум иборат бошад, ҳаром ва овехтани он ширк аст, агарчӣ дар он баъзе оятҳои қуръонӣ навишта шуда бошад, ҳамчунин овехтани тору риштаву муҳраҳои чашмӣ ва ҳалқаҳову оҳанҳо бе ҳеҷ шакке ширк аст, зеро мардуми нодон чунин эътиқод доранд, ки ин чизҳо барояшон фоида меовараду аз онҳо бадиро дур мекунаду шифояшон мебахшаду ризқу молашонро меафзояд ва ғайра.. Ва ин корҳо аз сабабҳои мубоҳ ва доруҳои маъруф нестанд. Гоҳе мешавад, ки беморе ба пизишк (табиб) ниёз дорад, то дардашро фаҳс намояду беморияшро муайн созаду барояш даво нависад, аммо ӯ пеши ҷодугар ё фолбин мераваду тӯмор мегираду гумон мекунад, ки он тӯмор шифояш мебахшад, вале ба сабаби тарк кардани табаобат беморияш бештару бештар мешавад ва шояд сабаби вафоташ ҳам гардад.

Сабабҳо ду намуданд, шаръӣ ва табиӣ ё ки ҳиссӣ.

Сабаби шаръӣ , монанди он сабабҳоест, ки Худои таоло онҳоро бо оят ё ҳадис дар шаръ сабаб гардонида аст, монанди дуо кардан, барои касе дуо хондан. Ин гуна сабаби шаръӣ бо хости Худои таоло сабабгори ҷалби некӣ ва дафъи бадӣ мегарданд ва мусулмон дар онҳо бар Худо эътимоду боварӣ мекунад на бар онҳо, зеро Худованде ки онҳоро сабаб гардонида аст метавонад таъсири онҳоро бекор кунад ва аз ин рӯ эътимод аввалан ва ахиран бояд бар Худои азза ва ҷалла бошад.

Сабаби табиӣ, ончиро гӯянд, ки байни ӯ ва байни таъсири он алоқаи возеҳ бошад, ки онро мардум идрок кунанд, чунки он ҳақиқатан маҳсус ва маъқул аст, монанди ин ки нӯшидани об сабаби аз байн бурдани ташнагӣ мешавад ва либос пӯшидан сабаби гарм шудани ҷисм дар сармо ва монанди доруҳо ки аз баъзе мавод барои нобуд кардани микробҳо ва дармони бемориҳо сохта мешаванд ва ғайра... Набояд фаромӯш кард, ки Худое ки ба ин мавод хосиятҳои махсусро дода аст, метавонад он хосиятҳоро аз онҳо дур кунад, чунончи хосияти оташ сӯхтан аст ва чун Худои азза ва ҷалла хост, ки ба Халили ӯ - Иброҳим аз оташ зиёне нарасад, хосияти сӯхтани оташро изолат фармуд ва онро барои Иброҳим сарду саломат гардонид...

Ҳама донишмандони Ислом бар ин иттифоқанд, ки овехтани тӯморе ки дар он оятҳои Қуръон навишта нашуда аст, ҳаром аст.Аммо дар бораи тӯморе ки дар он оятҳои қуръонӣ навишта шуда бошад, ихтилоф карданд. Қавли роҷеҳ ин аст, ки ҳамоил кардани тӯмор, агарчи бо оятҳои қуръонӣ бошад раво нест, зеро Худои таоло Қуръонро барои тиловат ва аз рӯи он амал кардан ва барои иҷро кардани фармудаҳояш ва дурӣ ҷустан аз наҳйҳояш ва баҳри тасдиқи хабарҳояш ва панд гирифтан аз масалҳояш ва ибрат гирифтан аз қиссаҳояш ва барои имон овардан ба он ва истодан дар ҳудуду марзҳои муайянкардаи он фуруд оварда аст ва касоне ки оятҳои қуроъниро дар сурати тӯмор ё китобчаҳои хурд бар гардан ё бозу ҳамоил мекунанд, ҳама ғоятҳои дар боло зикршударо бекор мекунанд ва Қуръону оятҳояшро бо коғазҳои дигар баробар менамоянд. Агар шоҳе аз шоҳони дунё, номае бо пайки худ ба сӯи яке аз гумоштагони худ бифиристад, ки чунин куну чунон кун ва фалон корро тарк намо ва мардумро аз чунин кор боздору бад-ин корашон амр фармо, чун нома ба ӯ расад, он гумошта номаро бигираду ҳеҷ нахонадаш ва номаро бар гардан ё бозуи худ овезаду ба фармудаҳои шоҳ илтифоте накунад ва ба наҳйҳояш эҳтимоме надиҳад ва онро ба дигарон нарасонад, албатта бо ин кораш мӯҷиби ғазаб ва иқоби шоҳ мегардад. Пас оё ин кор дар ҳаққи китоби Худои Офаридгори осмонҳову замин равост? Ва Худойро масали бартар аст.

Чуноне ки зикр рафт, ёрони Паёмбар ва донишмандони Ислом дар хусуси раво будани овехтани тӯморҳои оятдор ихтилоф карданд, пас ҳукми тӯморҳое ки пур аз ширкиёту афсуну тилисмҳову номҳои шайтону деву ҷин ва мадад талабидан аз онҳо чӣ гуна хоҳад буд? Пӯшида нест, ки ҷодугароне ки ба навиштани тӯмор сару кор доранду бозорашон аз тиҷорати "тӯморнависӣ" гарм аст, барои наздик шудан ба ҷинну шайтонҳои худ, ки гӯё муваккали ҳар коранд, ҳайвонотро, ғолибан, гӯсфанду бузу мурғи сиёҳро забҳ мекунанд ва аз онҳо дур кардани бадӣ ва ҷалби манфиатро дархост мекунанд, ки худи ин кор ширки маҳз аст. Бисёре аз онҳо дар оғози тӯмор "бисмиллоҳ" ё ояте аз оятҳои Қуръонро менависанду сипас ба навиштани ҳарфҳо ва рақамҳои номафҳум ва тилисмҳои шайтонии худ мепардозанд, ки он ҷуз рамзе беш нест, барои даъват кардани шайтону ҷинниён, баҳри фасод ангехтану табаҳкорӣ кардан. Аз миёни ин ҷодугарон касоне ҳастанд, ки дар китоби Худо наҷосатро мегузоранду оятҳоро чаппа менависанду бо ин кирдори куфромез лиқои шайтонро меҷӯянду бо ӯ қарордод мебанданд ва дар ҷодугарии худ аз ӯ мадад металабанду дунёву охирати худро ба баҳои андаке мефурӯшанд.

Аз зиёнҳои дигари тӯмор ин аст, ки муъмину мусулмонро аз таваккул ва эътимоду боварӣ ба Худои тавоно яксӯ мекунанд ва дилҳояшонро ба тӯмор муталлиқ месозанд ва ба мардуми ғофил чунин талқин мекунанд, ки гӯё суду зиён ба дасти он ҷодугар ё фолбини фиребгар аст, кор то ба ҳадде расида аст, ки чун ба касе беморие ё мусибате ва ё сахтие бирасад, ба ҷои он ки ба сӯи Худои таоло дасти зориву дуо баланд кунаду дафъи онро аз ӯ талаб кунад, Офаринандаи тавонои Ҷаҳонофарини меҳрубони худро фаромӯш карда, ба эътиқоди том роҳи хонаи ҷодугарро пеш мегирад.

Гирифтани тӯморҳое ки гӯё сабаби дӯстдории зану шавҳар мешавад, низ раво нест, ин гуна амалро ба забони мардум, "гарм кардани зану шӯ" меноманд ва даъво мекунанд, ки ин намуди ҷоду ҷоиз аст, зеро бо он некиро миёни зану шаваҳр мехоҳанд, то байнашон ҷудоӣ ҳосил нагардад ва аз ин бехабаранд, ки гуноҳи бузургеро муртакиб мешаванду кори ҳаромшударо анҷом медиҳанду бо ин сухани беасосу бедалел, худро ба ғазаби Худо меафгананду аз оқибати ин кори бад ғофил мемонанд. Кор то ҷое расида аст, ки мардум чаллаҳоеро зану шавҳар дар ангушт мегузоранд, аломати дӯстдорӣ меҳисобанду агар шавҳар онро аз даст берун орад, зан фоли бад мегираду мегӯяд, ки ӯ маро дӯст намедорад, яъне он чалларо аломати дӯстдориву бад дидан гумон мекунад, гӯё он чалла зиёну нафъ меорад ва агар дар дасти шавҳар бошад, муносибатҳояшон хуб мемонанду байнашон хилоф ё ҷудоӣ сар намезанад. Ин гуна эътиқод, ба ширки хурд дохил мешавад ва аз аломатҳои монанд шудан ба насорост.

Тӯмор аз рӯи аҳвол ва сабабҳои овехтанаш метавонад, ширки бузург бошад, агар эътиқод банданд, ки он ба зоташ ҷалби нафъ мекунад ё бадиеро аз сари соҳибаш дур мекунад ва ҳамчунин, метавонад ширки хурд бошад, монанди ин ки инсон гумон кунад, ки он ӯро аз расидани чашм саломат нигоҳ медорад. Духтарони бешавҳару бевагон низ барои кушодани бахти худ низ ҳамеша дар тараддуди хонаҳои ҷодугарону фолбинон попӯшҳои худро медаронанду моли зиёде сарф мекунанд, то дари бахташонро кушояд. Занон барои гарм кардани шавҳаронашон ё хунук кардани дили онҳо нисбат ба касе тӯмор мегиранд. Ҳамчунин, баъзе мардуми соддалавҳ барои рӯзии худро кушодан ё моли бештар ба даст даровардан, ҳар гуна тӯмор мегиранд. Кор то ба ҷое расида аст, ки бангфурӯшону афюнфурӯшон ҳам барои ҳифзи бизоати "гаронбаҳои" мардумкуши худ тӯмор мегиранду сипас, ба ибораи кӯҳистониён бо "фуки чухт" молашонро ба бозор ё ба Россия мебаранд. Аз ҳама аҷибаш ин аст, ки онҳо намеандешанд ва ақлашонро истифода намебаранд, ки агар ҳамон ҷодугаре ки барои бахту зиёд шудани моли онҳо тӯмор менависад, чаро аввалан барои худ онро наменависад, то соҳиби моли фаровон шаваду дигар мӯҳтоҷи "клиентҳои" тӯморхоҳаш нашавад? Ҷодугароне ҳастанд, ки худ чанд духтари бешавҳар доранд, чаро аввал бахти духтарони худро намекушоянд?

Чун дар тӯмор ояте навишта шуда бошад, аз рӯи шариати исломӣ раво нест, ки инсон бо он ба обиштангоҳ (туалет) ва дигар ҷойҳои палид ворид шавад, аммо он кӣ бо худ ин тӯморро дорад, ҳаргиз онро аз худ дур намекунад ва бад-ин васила арҷи оятҳои гаронмояи Қуръони каримро нигаҳ намедораду шаъни волояшонро паст мекунад.

Чун дар овехтани тӯмору мӯҳраву ришта паноҳ бурдан ба ғайри Худои таолост, ки гӯё онҳо бадиро дур мекунанд ва некиро ҷалб менамоянд, Худои азза ва ҷалла ин корҳоро сабаби шаръӣ нагардонид ва чунин эътиқод доштан ҷаҳлу нодонӣ ва гумроҳӣ ва ширк ба Худост, чунки ғайр аз ӯ манъкунандаи зиён ва дафъкунанди бадӣ ва ҷалбкунандаи хайру некӣ нест. Азбаски дар ин кор ғафлат аз Худои таолост ва ин кор яктопарастиро инкор мекунад, Ислом онро инкор карда ва дар накӯҳиши он кӯшида аст; Дар ин бора ҳадисҳои зиёд ворид шудаанд, монанди:

دَخَلَ عَبْدُ اللهِ بْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَلَى امْرَأَتِهِ فَرَأَى عَلَيْهَا خَرَزَاً مِنْ الْحُمْرَةِ فَقَطَعَهُ قَطْعاً عَنِيفاً ثُمَّ قَالَ: إِنَّ آلَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ الشِّرْكِ أَغْنِيَاءُ وَقَالَ : كَانَ مِمَّا حَفِظْنَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: إِنَّ الّرُقَى وَالَّتمَائِمَ وَالتَّوَلَةَ شِرْكٌ [18]

Абдуллоҳ ибни Масъуд (Худо аз ӯ хушнуд бод) бар зане (аз занони хонадонаш) ворид шуд ва бар ӯ мӯҳраҳоеро дид, ки барои виқоят аз сурхбода[19] овехта буд. Онгоҳ Абдуллоҳ он мӯҳраҳоро бо дуруштӣ пора-пора карду гуфт: Хонадони Абдуллоҳ аз ширк кардан бениёз аст (, яъне ба ширк эҳтиёҷ надорад). Аз ончи ки аз Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар ёд дорем, ин аст:

إِنَّ الّرُقَى وَالَّتمَائِمَ وَالتَّوَلَةَ شِرْكٌ [20]

Ҳароина, афсунхонӣ ва тӯмор ва тавала[21] ширканд.

("Ас-силсилату-с-саҳиҳа"-и Албонӣ; 331, ҳадиси саҳеҳ аст.)

Ва дар охир, ҳар касе ки тӯмор дорад, бояд онро бо шустану равондани навиштаҷоташ ё бо сӯхтан нест кунад ва ба гуфтани зикрҳои бомдоду бегоҳӣ пардозаду ба Худо таваккул намояду суду манфиату шифову ризқро фақат аз ӯ хоҳад ва аз ғайри Худо натарсаду назди ҷодугарон наравад. Ва ҷодугароне ки тӯмор менависанд, аз ғазаби Худои таоло битарсанд ва аз табаҳкорӣ дар замин даст кашанду китобҳои ҷодуро бисӯзанду тавба кунанду ризқи худро дар кори ҳалолу мубоҳ ҷӯянду ва ин кори ҳаромро раҳо кунанду куфрро пешаи худ қарор надиҳанд.

Хулоса, тӯмор як чизи беҷон аст ва таъсире надорад ва алоқае ҳам ба шифо ва дур кардани балову зиёне надорад ва ҳама нафъу зиён ба дасти Аллоҳ аст ва фақат ӯ қодир аст, ки шахсеро аз бадӣ нигаҳ дораду ба ӯ нафъ расонаду хораш гардонад ё иззаташ бахшад. Тӯмор аз эътиқодоти рӯзгори ҷоҳилият аст ва дар он паноҳ талабидан ба сӯи ғайри Худои таоло дида мешавад ва аз асбоби шаръӣ ҳам нест, ки Худо ба кардани он фармуда бошад ва ба он боварӣ доштану бо худ гирифтанаш нодонӣ ва гумроҳӣ ва ширк ба Худост, зеро ғайр аз ӯ манъкунанда ва дафъкунандае нест.

Ва Худои таоло донотар аст.
Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

--------------------------------------------------------------------------------

[1] "Саҳиҳу-л-ҷомиъ-и-с-сағир"-и Албонӣ; 6270, ҳадиси саҳеҳ аст.
[2] "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 3005 ва Муслим; 2115.
[3] Онро ба тоҷикӣ муҳрача хонанд, ки барои чашмзахм бар гардан банданд.
[4] Тамима мӯҳра, тӯмор, тилисм ё таъвизест, ки барои дур кардани офату бадиҳо, монанди дафъи чашми бад, гурезондани деву ҷин, радди бало, бекор кардани ҷодуе ва ҷалби нафъ, монанди ба даст овардани баракату тавфиқу обрӯву мансаб, шифо ёфтан, зиёд гаштани рӯзиву фарзанду бар гардан ё дигар ҷои бадан ё либос овехта мешавад, хоҳ он мӯҳра бошад, садаф ва ё чӯб, ё устухон ва ё оҳан, ё маъдан ва ё санг, ё варақа ва ё матоъ, ё ришта. (мутарҷим)
[5] "Саҳиҳу-л-ҷомиъ-и-с-сағир"-и Албонӣ; 1628, ҳадиси саҳеҳ аст.
[6] Тавала (تَوَلَةٌ) афсуни дӯстӣ ва меҳр андохтан байни зану шавҳар аст, он навъе аз ҷодугарист, ки зан ё мард ба воситаи он мехоҳанд, ҳамсаронашон онҳоро дӯст доранд, гармкунии зан бо шавҳар ва шавҳар бо зан. (мутарҷим)
[7] "Саҳиҳ"-и Муслим; 2199.
[8] "Саҳиҳ"-и Муслим; 2200.

[9] "Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 5742.

[10] "Саҳиҳ"-и Муслим; 2196.

[11] Реши паҳлу (نَمْلَةٌ) обилаҳои хурдро гӯянд, ки ба якдигар наздик ва дарҳампайваста мегарданд ва боз паҳн мешаванд ва хоришу сӯзиш доранд ва ба ламс гарм бошанду монанди газидани мурча сӯзиш кунанд. (мутарҷим)

[12] Сурхбода варамест ҳори сафровии маҳз аз ҷинси тоун ва он сабабгори таб ва дар пӯст пайдо шудани доғҳо мешавад.

[13] "Саҳиҳу-л-ҷомиъ-и-с-сағир"-и Албонӣ; 1628, ҳадиси саҳеҳ аст.

[14] Тавала (تَوَلَةٌ) афсуни дӯстӣ ва меҳр андохтан байни зану шавҳар аст, он навъе аз ҷодугарист, ки зан ё мард ба воситаи он мехоҳанд, ҳамсаронашон онҳоро дӯст доранд, гармкунии зан бо шавҳар ва шавҳар бо зан. (мутарҷим)

[15] Муслим; 2230.

[16] "Саҳиҳ-ул-ҷомиъ"-и Шайх Албонӣ; 5939, ҳадиси саҳеҳ аст.

[17] "Саҳиҳ-ут-тарғиби ва-т-тарҳиб"-и Шайх Албонӣ; 3049, ҳадиси саҳеҳ аст.

[18] "Саҳиҳу-л-ҷомиъ-и-с-сағир"-и Албонӣ; 1628, ҳадиси саҳеҳ аст.

[19] Сурхбода варамест ҳори сафровии маҳз аз ҷинси тоун ва он сабабгори таб ва дар пӯст пайдо шудани доғҳо мешавад.

[20] "Саҳиҳу-л-ҷомиъ-и-с-сағир"-и Албонӣ; 1628, ҳадиси саҳеҳ аст.

[21] Тавала (تَوَلَةٌ) афсуни дӯстӣ ва меҳр андохтан байни зану шавҳар аст, он навъе аз ҷодугарист, ки зан ё мард ба воситаи он мехоҳанд, ҳамсаронашон онҳоро дӯст доранд, гармкунии зан бо шавҳар ва шавҳар бо зан. (мутарҷим)

1. Аввалан, бӯсидани санги сиёҳ ё худ “Ҳаҷар-ул-асвад” аз нигоҳи шариати поки Ислом воҷиб нест. Ҳар ки қудрат дошта бошад ба он бирасад, мерасаду бӯсааш мекунад ва агар аз сабаби издиҳоми мардум ба он расидан натавонад аз дур ба сӯяш ишора мекунаду "Аллоҳу акбар" мегӯяду боз тавофашро гирди Каъба давом медиҳад.
2. Ҳеҷ кас аз ин санг мадад талаб накарда аст ва намекунад ва ҳар ки аз ин санги беҷон чизе талаб кунаду аз он мадад хоҳад, ба Худои таоло ширк кардаасту гуноҳи бузургтаринро муртакиб шудааст. Ҳангоми тавоф кардан Умар ибни Хаттоб (Худо аз ӯ хушнуд бошад) ба санги сиёҳ расиду гуфт:
إِنِّي أَعْلَمُ أَنَّكَ حَجَرٌ لَا تَضُرُّ وَلَا تَنْفَعُ وَلَوْلَا أَنِّي رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَبِّلُكَ مَا قَبَّلْتُكَ
Ман медонам, ки ту санге ҳастӣ, ки на зарар мерасонӣ ва на фоида, агар Пайғамбарро (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) намедидам, ки туро бӯса мекард, ҳаргиз бӯсаат намекардам. ("Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 1597, 1610 ва ("Саҳиҳ"-и Муслим; 1270)
Ва худ медонӣ, ки мадад талаб кардан, фақат аз Худои таолост на аз сангу чӯбу мазору ғайра. Ва мо мусалмонон ҳар рӯз дар намозҳои фаризаамон 17 бор ва дар намозҳои нофилаамон 12 бор, ҷамъулҷам 27 бор мегӯем:
إِيَّاكَ نَعْبُدُ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ
“Ийёка наъбуду ва ийёка настайин”, (Сураи Фотиҳа; 5) яъне фақат туро мепарастему фақат аз ту мадад талаб мекунем, пас чӣ гуна метавонем, ки аз санге ва ё аз чизи беҷоне мадад талаб кунему Худои бузурги соҳибқудрати тавоноро фаромуш созем.
3. Санги сиёҳ фариштаи Худо ҳам нест ва онро фаришта гуфтан аз хурофот ва эътиқодҳои ботил аст, ки ҳеҷ асосе ва далеле аз китоби Худо ва суннати Паиғамбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) надоранд. Ва ҳар чи ки дар ин бора ворид шуда бошад ё афсонаҳои дурӯғини мардумони нодони хурофотпараст аст, ки бар асоси ҳадисҳои бофташудаи исроилӣ бунёд ёфтаанд, ки ҳама дурӯғ андар дурӯғанд.
Ва Худои таоло донотар аст.
Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи вас-салоту вассалому ъало Расулиллоҳ.

Хариду фурӯши саҳмияҳо (аксияҳо) ҳеҷ ишколе надорад, модом ки он саҳмияҳо аз ширкатҳое бошанд, ки дар корҳои мубоҳу раво тиҷорат мекунанд, монанди ширкатҳои саноатӣ ё кишоварзӣ, ки маҳсулоти кишоварзиро тавлид мекунанду онро хариду фурӯш мекунанд, ҳамчунин хариду фурӯши саҳмҳои ширкатҳое ки дар маҷоли хонафурӯшӣ тиҷорат мекунад ва ғайра... Аз ин рӯ хариду фурӯши саҳмияҳои чунин ширкатҳо равост.
Равост, ки шахс саҳмияҳои дигаронро бихарад ва нархи онҳоро фавран бипардозад то ин ки он фурӯши қарз ба қарз нагардад.
Аммо ширкатҳое ки бо чизҳои ҳаром монанди шаробу сигарету гӯшти хугу дигар чизҳо тиҷорат мекунанд, қатъиян раво нест, ки мусулмон дар онҳо бо мусоҳама шарикӣ кунад ё саҳмияҳояшро бихараду фурӯшад. Ҳамин гуна раво нест, ки бо ширкатҳое дар асоси рибо ошкоро доду гирифт мекунанд ҳамкорӣ кунаду бо саҳмияҳояшон хариду ё фурӯш намояд.

Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи вас-салоту вассалому ъало Расулиллоҳ.

Дар хусуси талоқи маст донишмандон ихтилоф кардаанд, ки оё талоқ маҳсуб мешавад ё на? Бештари донишмандони Ислом бар инанд, ки талоқ вуқӯъ мешавад, вале дигарон мегӯянд, ки талоқ вуқӯъ намешавад, зеро шахси маст ба ҳоле расида аст, ки намедонад, ки чӣ мегӯяд ва дар ҳоли мастӣ, маънои суханони худро дарк намекунад.
Имом Абуҳанифа ва Имом Молик (раҳматуллоҳи алайҳимо) гуфтаанд, ки талоқи шахси маст вуқӯъ мешавад. Аз Имом Шофеъӣ ва Имом Аҳмад (раҳматуллоҳи алайҳимо) дар ин масъала ду ривоят ворид шуда аст ва саҳеҳтарини қавлҳояшон ин аст, ки талоқи маст воқеъ мешавад. Аммо баъзе донишмандони ҳанафӣ, амсоли Таҳовӣ, Кархӣ ва баъзе донишмандони шофеъӣ монанди Абусавр ва Мазанӣ мегӯянд, ки ин гуна талоқ вуқӯъ намешавад.

Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.

Холкӯбӣ (tattoo, татуировка) кардан, ин бо мақсади нақшу нигори пӯст ё сурат кашидан дар он ба зери пӯст сӯзан задан ва спирт ё нила ё ранги сабзу кабудро зери он ворид кардан аст.
Холкӯбӣ кардани ҷисм бо иттифоқи ҳама донишмандони Ислом ҳаром аст, зеро ин кор тағйир даровардан аст, дар ончи ки Худо офарида аст. Имом Бухорӣ ва Муслим аз Абдуллоҳ ибни Масъуд (Худо аз ӯ хушнуд бод) ривоят кардаанд, ки гуфта:

Бештари фақеҳони Ислом бар инанд, ки ҳар касе баъд аз балоғат, намозашро муддате тарк карда бошад, бар ӯ воҷиб аст, ки он намозҳои тарккардаашро бигузорад ва агар адади намозҳои тарккардаашро надонад, тақрибан аз рӯи пиндораш андоза мекунаду адояшон менамояд.
Аммо бояд донист, ки шахсе ки ба балоғат нарасида аст, адо кардани намозҳои қазокарда барояш воҷиб нест, зеро дар рӯзгори пеш аз балоғат ба ин корҳо мукаллаф нест.
Гурӯҳе аз фақеҳони исломӣ чунин назар доранд, ки агар шахсе намозҳояшро бе ҳеҷ узре, монанди хобу беҳушӣ ва ғайра, қасдан ё аз рӯи инкору танбаливу саҳлангорӣ тарк намояд, адо кардани онҳо барояш воҷиб нест ва бояд тавба намояду дар оянда ба накӯкории бештар пардозад. Аммо мусулмоне ки фарз будани намозро инкор мекунад, кофир ҳисоб мешавад ва намозҳоеро ки дар ин муддат нахонда аст, аз нав адо намекунад, балки ба зиёд намудани нофилаҳо амр карда мешавад.
Касе ки намозҳояшро як муддате тарк намудаву сипас онҳоро адо кардааст, аз Худои таоло истиғфори фаровон намояду тавбаву пӯзиши зиёд кунаду намозҳои нофила бештар бихонад, то бошад, ки Худои таоло тавбаашро бипазирад ва Худои таоло гуфта аст:
وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً ثُمَّ اهْتَدَى
Ва ҳароина, ман барои касе ки тавба мекунад ва имон меоварад ва кори шоиста мекунад, сипас роҳи ҳидоят пеш мегирад, бисёр бахшояндаам. (Сураи Тавба; 82)
Намозҳои тарккардашуда аз се ҳолат дур нестанд:
Ҳолати якум. Тарк кардани намоз ба сабаби узре, монанди хоб ё фаромӯшӣ бошад. Дар ин ҳолат гузоридани он намоз аз рӯи тартибашон воҷиб аст, зеро Пайғамбари Худо фармуда аст:
مَنْ نَسِيَ صَلَاةً فَلْيُصَلِّ إِذَا ذَكَرَهَا لَا كَفَّارَةَ لَهَا إِلَّا ذَلِكَ وَأَقِمْ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي
Ҳар кӣ намозеро фаромӯш кунад, чун онро ба ёдаш орад, бояд онро бигзорад. Барои он намоз ҳеҷ каффорате нест, магар ҳамин (, ки он намозро бигзорад). (Худои таоло мегӯяд:)
وَأَقِمْ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي
Намозро барои ёди ман барпо дор! (Сураи Тоҳо; 14) ("Саҳиҳ"-и Бухорӣ; 597)
Ҳолати дуввум, монанди ин ки намозеро ба сабаби узре тарк намояд, ки ҳушашро аз даст дода буд, монанди беҳушии шахсе ки ба садамаи мошин гирифтор мегардаду чанд муддате ба ҳуш намеояд. Дар ин ҳолат, адо намудани намозҳои пешина барояш воҷиб намегардад.
Ҳолати саввум, ин аст, тарк кардани намоз қасдан рух диҳад. Ин ҳолат низ ба ду қисм тақсим мешавад:
Қисми якуми ҳолати саввум, монанди касе ки фарз будани намозро инкор менамояд. Ин гуна шахс мусулмон нест ва дар кофир буданаш хилофе байни донишмандони Ислом дида намешавад. Чунин шахс бояд аз нав ба Ислом дарояду аз рӯи аркони он амал намояд, вале адои он намозҳое ки дар замони куфраш тарк карда буд, бар ӯ воҷиб нест.
Қисми дуввуми ҳолати саввум, ин тарк кардани намозҳо аз рӯи танбалӣ ва саҳлангорист. Дар ин ҳолат низ аз нав гузоридани намозҳои тарккардашуда дуруст нест, зеро ҳангоми тарк кардани намоз узри шаръие надошт ва ҳол он ки Худои таоло намозро бар мусулмонон дар вақтҳои маълум ва замони маҳдуду муайян фарз гардонида аст:
إِنَّ الصَّلاةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَاباً مَوْقُوتاً
Ҳароина, намоз бар мӯъминон дар вақтҳои муайян воҷиб гашта аст. (Сураи Нисо; 103)

Ва Худои таоло донотар аст.
Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.
Ва алайкуму-с-салому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ!

Нахуст аз ҳама инро бояд гуфт, ки истифодаи калимаи "авлиё" (أولياء) барои як шахс ғалат аст, зеро ин калима ҷамъи калимаи "валӣ"-и (ولي) арабист. "Валӣ" маънои дӯстро дорад ва "авлиё" ҷамъи "валӣ", яъне дӯстон аст. Чунончи мегӯянд: Ӯ авлиёст, яъне ӯ дӯстон аст, ки ин ғалат аст, бояд гуфта шавад, ки ӯ валист. Ин калимаро дар Тоҷикистон ва кишварҳои муҷовири он барои касоне истифода мекунанд, ки гӯё онҳо дӯстони Худо ва аз муқаррабони ӯянд. Одатан, мардуми авом баъзе эшонҳо ё шахсони мурдаеро ки гӯё солеҳ будаанд, "авлиё" мегӯянд.
Авлиё ду намуданд:
1. Дӯстони Худо (авлиёуллоҳ).
2. Дӯстони шайтон (авлиёуш-шайтон).
Худои таоло аломатҳои дӯстони худро дар Қуръон бо доштани имони қавӣ ва тақво васф кардааст, ки бо иҷро кардани фармонҳои Худо ва дур шудан аз ончи ӯ наҳй карда аст, парҳезгорӣ мекунанд:
أَلا إِنَّ أَوْلِيَاء اللّهِ لاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ (62) الَّذِينَ آمَنُواْ وَكَانُواْ يَتَّقُونَ (63) لَهُمُ الْبُشْرَى فِي الْحَياةِ الدُّنْيَا وَفِي الآخِرَةِ ...(64)
Огоҳ бошед, ки бар дӯстони Худо биме нест ва онҳо (дар охират) ғамгин намешаванд. (62) Он касоне ки имон оварданд ва парҳезгорӣ мекарданд, (63) Барои онҳо дар дунёву охират муждагонии нек бошад... (Сураи Юнус; 62-63)
Ба таври умумӣ, метавон гуфт, ки ҳар муъмини парҳезгор дӯсти Худост, вале дар бораи шахси муайяне, бо яқин гуфтан наметавон, ки фалонӣ аз дӯстони Худост, зеро таҳқиқи имон ва тақво аз корҳои ниҳонии диланд, ки мардум аз он огоҳӣ надоранд, аммо метавон шахси муайянеро бе яқину ҷазм, аз дӯстони Худо гумон бурд.
Барои донистани шахсе ки худро ё касеро аз дӯстони Худо мешуморад, бояд мусулмони зираки ҳушманд кирдори чунин шахсро дар мизони Қуръону суннат бисанҷад, агар кирдораш бо Қуръону суннат баробар бошад, пас метавон умедвори ин буд ки он шахс аз дӯстони Худост, аммо агар кирдораш мухолифи Қуръону суннат бошад, пас ин даъвогар аз дӯстони Аллоҳ нест. Ва нишонаҳои валии Худо дар оятҳои пешина зикр шудаанд, ки ҳар касе ки муъмини худотарс бошад, дӯсти Худост ва ҳар кӣ чунин набошад, валии Худо нест. Ва агар андаке имону тақво дошта бошад, дар он шахс ба андозаи он имону тақвояш дӯстии Худо вуҷуд дорад.

Ва Худои таоло донотар аст.
Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!

Бисмиллоҳи ва-л-ҳамду лиллоҳи ва-с-салоту ва-с-салому ъало Расулиллоҳ.
Ва алайкас-салому ва раҳматуллоҳи ва баракотуҳ!

Оятҳое ки дар саволат овардаӣ, ба ин мавзӯъ дахл надоранд.
Ин ҳадиси саҳеҳ дар "Саҳеҳ"-и Имом Бухорӣ зери рақами 1288 омада аст ва матни пурраи ҳадисро бо тарҷумааш инҷо зикр мекунам:

Дар ин ҳадис гиряи наҳйшуда гиряи оддӣ нест, ки инсон ҳангоми раҳму шафқату дилсӯзӣ ё мусибате ашк мерезад, балки ин гиряи махсус аст, ки бо навҳаву нолаву фиғону фарёд сурат мегирад, ки ин гуна навҳаву нола кардан як намуди норизогӣ нисбат ба қадари Худои таолост ва Паёмбари гиромӣ дуруду паёми Худо бар ӯ бод аз он наҳй фармуда. Бархе мардуми ҷоҳил ҳангоми мусибате, монанди аз даст додани фарзанду шавҳар ё падару модар ё бародар сару рӯи худро мехарошанду мӯйҳои худро мекананду бар рухсорашон силиву чапот мезананду ҷомаро бар тани худ пора мекунанду рӯи худро сиёҳ мекунанду аз бахти бад шикоят менамоянду суханонеро ба забон меорад, ки ба куфр наздиктаранду шояд сабабгори хашму ғазаби Худои таоло гарданд. Фиристодаи Худо дуруду паёми Худо бар ӯ бод гуфта аст:
لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَطَمَ الْخُدُودَ وَشَقَّ الْجُيُوبَ وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ
Ҳар кӣ (ҳангоми мусибат аз норизогӣ ба қадари Худо) бар рухсори худ силӣ (чапот) мезанад ва гиребон медарад ва бо дуоҳои рӯзгори ҷоҳилият(2) дуо мекунад, аз (аҳли равишу суннати) мо нест. (Бухорӣ; 1294)
(2) Бо дуоҳои рӯзгори ҷоҳилият дуо кардан, ин барои худу фарзандони худ дуои ҳалок кардан ва низ монанди касе ки мегӯяд, ки эй Худо, чаро мани пирро нагирифтиву фарзанди ҷавонамро гирифтӣ ва ҳамчунин, нола кардану пушаймонӣ намудану норизогӣ варзидан аст. Аз ҳама шигифт кори касонест, ки барои нола кардани хешованди маййити худ нолакунандагону навҳагаронро ба музд орият мегирад, то нолаи мотамро чуноне ки бояд гарм кунанду дабдабааш бештар шаваду аз ҳамсояаш камтар набошад...
Дар маънои ин ҳадис бештар аз ҳашт қавл аст, дурусттарини онҳо ин ду қавланд:
Якум: Ба сабаби навҳаву нола касеро Худои таоло азоб медиҳад, ки ӯ дар зиндагияш хешовандонашро ба нолаву гиря кардан васият карда буд, ё ки васият накарда буд, ки пас аз марг, бар ман нолаву фиғон макунед. Ин қавли бештари донишмандони Ислом аст. Агар ҳангоми зинда буданаш, хонадонашро фармуда бошад, ки бар ман нола макунед, азоб нахоҳад дид. Аз рӯи рои бархе донишварон, ин азоб дар қиёмат аст, на дар қабр.
Дуввум: Шахси маййит бо шунидани гиряи хонадонаш ранҷ мекашад ва ба онҳо дилаш месӯзаду ғамнок мегардад. Ва ин кор дар барзах аст, на рӯзи растохез.

Ва Худои таоло донотар аст.
Ва дуруду паёми Худо бар Фиристодаи Худо ва олу ёрони ӯ бод!